Badanie Epidemiologia pokrzywki w Polsce – najważniejsze wyniki

Badanie Epidemiologia pokrzywki w Polsce – najważniejsze wyniki

Pokrzywka (urticaria) jest często rozpoznawaną jednostką chorobową, charakteryzującą się znaczną heterogennością etiopatogenetyczną. Stanowi to podstawę do podziału pokrzywki na poszczególne jej typy oraz podtypy. Cechuje ją nagłe pojawianie się zmian skórnych określanych jako bąble pokrzywkowe, którym w 40% przypadków towarzyszą objawy obrzęku naczynioruchowego (1; 2). Z klinicznego punktu widzenia przewlekła postać pokrzywki stanowi szczególnie trudny problemem praktyczny, zarówno w obszarze diagnostyki, jak i leczenia.

Badanie Epidemiologia pokrzywki w Polsce (EPP) to największa analiza dotycząca pokrzywki zrealizowana dotychczas w Polsce. Zostało przeprowadzone w drugiej połowie 2014 r. na reprezentatywnej próbie około 5000 osób w wieku 15–74 lata z wykorzystaniem autorskiego kwestionariusza. Pytania dotyczyły występowania u badanych osób epizodów pokrzywki oraz obrzęku naczynioruchowego. Uwzględniono również kwestię diagnostyki oraz leczenia.

Rycina 1. Występowanie objawów pokrzywki w podziale na płeć i ilość epizodów; uwzględniono ogół respondentów (N = 4897)
Źródło: opracowanie własne.

Objawy pokrzywki (kiedykolwiek) zadeklarowało 11,2% respondentów w wieku 15–74 lata (95% CI: 10,3 –12,1%). Spośród ogółu badanych 3,9% (34,8% osób z objawami pokrzywki) zadeklarowało, że był to pojedynczy epizod, 7,3% zaś, że objawy się powtarzały (65,2% osób z objawami pokrzywki). Płeć istotnie statystycznie (p < 0,001) różnicowała wyniki. Wśród mężczyzn odsetek osób deklarujących objawy pokrzywki wyniósł 9,3%, a wśród kobiet 13% (OR = 1,46; 95% CI: 1,22–1,75%). Wiek badanych nie różnicował istotnie częstości występowania objawów pokrzywki (p = 0,729). Miejsce zamieszkania (miasto vs. wieś) nie wpływało na częstość deklaracji pokrzywki zarówno w grupie mężczyzn (p = 0,517), jak i kobiet (p = 0,582).

Najczęściej spotykanym objawem pokrzywki były bąble przypominające reakcję skóry po kontakcie z pokrzywą – takiej odpowiedzi udzieliło 67,6% osób, które wcześniej zadeklarowały, że kiedykolwiek miały epizod pokrzywki. Niewiele mniej (64,2%) wskazało na swędzenie lub pieczenie skóry. Spośród wszystkich osób deklarujących pokrzywkę oba objawy zaobserwowało u siebie 32,7%. Płeć nie różnicowała wyników w sposób istotny statystycznie.

Rycina 2. Częstość występowania objawów pokrzywki w podziale na płeć; uwzględniono tylko osoby, które zadeklarowały więcej niż 1 epizod pokrzywki w życiu (N = 358)
Źródło: opracowanie własne.

U osób, które deklarowały więcej niż jeden epizod pokrzywki w ciągu swojego życia (7,3% ogółu badanych), 41,1% doświadcza objawów rzadziej niż raz na rok. Kolejne 17% wskazało na około jeden epizod rocznie, a 30,4% na kilka w ciągu roku. Objawy występujące częściej zadeklarowało łącznie 11,4% badanych z tej grupy. Płeć okazała się czynnikiem, który nie różnicował wyników w sposób istotny statystycznie (p = 0,236).

Rycina 3. Częstość występowania pokrzywki ostrej i przewlekłej w podziale na płeć; uwzględniono ogół respondentów (N = 4897)
Źródło: opracowanie własne.

W kwestionariuszu znalazły się dwa pytania, które pozwalały wyróżnić grupę z pokrzywką przewlekłą i ostrą. Pytanie 5. dotyczyło utrzymywania się (kiedykolwiek) objawów pokrzywki dłużej niż 6 tygodni (nawracające epizody). Pytanie 6. dotyczyło najdłuższego okresu z nawracającymi objawami pokrzywki. Respondenci mieli do wyboru osiem kategorii określających długość okresu. W oparciu o deklarację respondentów pokrzywkę ostrą można podejrzewać u 10,6% ogółu badanych (95% CI: 9,8–11,5%). Stanowi to 94,9% wszystkich osób deklarujących objawy pokrzywki. Płeć w sposób istotny statystycznie różnicowała wyniki (p < 0,001). W grupie mężczyzn pokrzywkę ostrą zidentyfikowano u 9% badanych, a wśród kobiet u 12,2%.

Na podstawie udzielonych odpowiedzi pokrzywkę przewlekłą można podejrzewać u 0,6% ogółu badanych (95% CI: 0,4–0,8%), co stanowi 5,1% osób deklarujących objawy pokrzywki. Płeć różnicowała wyniki w sposób istotny statystycznie, ale poziom istotności był bliski przekroczenia wartości krytycznej (p < 0,05). W grupie mężczyzn pokrzywkę przewlekłą zidentyfikowano u 0,3% badanych, a wśród kobiet u 0,8%.

Blisko 41% badanych, deklarujących objawy pokrzywki nie pamiętało, kiedy nastąpił pierwszy epizod. Spośród pozostałych osób ponad 50% stwierdziło, że miało to miejsce do 15. roku życia (włącznie). Łącznie 75% respondentów wskazało, iż pierwszy epizod pokrzywki miał miejsce do 28. roku życia (włącznie). Średni wiek, w jakim wystąpiły pierwszy epizod pokrzywki wyniósł 19,5 roku (u kobiet 20,7 lat, u mężczyzn 17,8 lat). Różnica średniej wieku między grupą kobiet i mężczyzn okazała się nieistotna statystycznie (p = 0,082).

Materiał został opracowany na podstawie raportu autorstwa: Filipa Raciborskiego, Bolesława Samolińskiego, Anny Kłak, Magdaleny Czarneckiej-Operacz, Piotra Kuny.